Op-Amp kavramı ingilizce bir kavramdır ve açılımı Operational Amplifierdir.Türkçe karşılığı Operasyonel yani İşlemsel yükselteç olan opampların kazançları oldukça yüksektir.Opampların iç yapısı farklılık gösterebilir.Mesela 741 opampı yapısında bir yükselteç bulunurken,TL072'de iki ,TL074 entegresi ise yapısında dört adet yükselteç barındırır.Opampların genel özellikleri şunlardır;

-Kazancı çok fazladır. (Örneğin, 100.000 mv)
-Giriş empedansı çok yüksektir. (5 MΩ)
-Çıkış empedansı sıfıra yakındır.
-Band genişliği fazladır. (1MHz)
-Girişe 0 Volt uygulandığında, çıkıştan yaklaşık 0 Volt elde edilir.

Opamplar simetrik DC voltaj ile beslenirler. ±5 V, ±9 V,±12 V, ±15 V ve ±18 volt gibi değerler opampların beslemesinde kullanılan değerlerdir.

Opamlarda (İşlemsel Yükselteçlerde) OFFSET (Sıfırlama) Gerilimi

Opampların giriş uçları boş olduğu halde bile çıkışında ufak bir gerilim oluşur.Çıkıştaki bu voltaj bazı devrelerde tehlikeli olacağından offset (sıfırlama) gerilimi uygulanır.Offset gerilimi uygulanırken opampın 1. ve 5. bacağına(Her opampda offset gerilimi uygulan bacaklar aynı olmayabilir.) potansiyometre bağlanır.Potansiyometrenin orta bacağı -(eksiye) verilir ve potun mili çevrilerek çıkış sıfırlanır.



Opamplarda Kazanç Hesabı ve Geri Besleme Direncinin Kullanılması

Opamplarda iki giriş,bir tane çıkış vardır.Kazancın hesablanması için iki girişteki bilginin farkı alınarak kazanç ile çarpılır ve opampın çıkışındaki değer bulunur.

ÖRNEK

Kazancı 50.000 olan opampın girişlerine 3 ve 1 volt uygulanıyor.Buna göre işlemsel yükseltecin çıkışındaki değeri kaçtır?

FORMÜL: Çıkış Voltajı (Uçıkış )=(Ugiriş1 - Ugiriş2).Kazanç

Yukarıdaki formülden bu opampın çıkışındaki değeri bulabiliriz.

Çıkış Voltajı (Uçıkış )=(3-1).50.000 => Çıkışta 100.000 mV voltaj görülür.

Opamplarda maksimum çıkış voltajı 360.000 mV yani 36 volttur.Bu değerin aşılmasını önlemek amacıyla geri besleme direnci kullanılır.Her ne kadar maksimum değer 36 volt olsada çıkışdaki voltaj daha düşük olacak şekilde ayarlanır(30-34 volt).

Opamlar ile ilgili daha detayli bilgiye ulaşmak için aşağıdaki linkten dökümanı indirebilirsiniz.

opamplar.pdf [500.23 Kb] (İndirme: 305)